Aktor (ang. actor) to rola - osoba, system zewnętrzny lub urządzenie - która wchodzi w interakcję z opisywanym systemem, ale znajduje się poza jego granicą. Pojęcie pochodzi z przypadków użycia (use case) i diagramów UML, gdzie aktora rysuje się jako ludzika połączonego liniami z funkcjami systemu.
Słowo „rola" jest tu najważniejsze. Aktor to nie konkretna osoba ani stanowisko z schematu organizacyjnego, tylko sposób, w jaki ktoś (lub coś) używa systemu. Jedna osoba może występować w kilku rolach, a jedną rolę może pełnić wiele osób.
Dla analityka aktorzy to pierwszy krok porządkowania zakresu: wypisanie, kto i po co będzie korzystał z systemu, od razu pokazuje granice rozwiązania i głównych interesariuszy wymagań.
Przykład z MediFlow - system rejestracji online dla 12 przychodni ma aktorów: Pacjent (rezerwuje i odwołuje wizyty), Rejestratorka (zarządza grafikiem, umawia telefonicznie), Lekarz (blokuje terminy, przegląda listę przyjęć) oraz System przypomnień SMS - aktor niebędący człowiekiem, który pobiera listę jutrzejszych wizyt. Pani Kasia z rejestracji na Mokotowie, która po pracy umawia własną wizytę u okulisty, występuje w dwóch rolach: raz jako Rejestratorka, raz jako Pacjent.
Częste pomyłki: wpisywanie wewnętrznych komponentów systemu jako aktorów (moduł płatności wewnątrz systemu aktorem nie jest - zewnętrzna bramka płatności już tak) oraz mylenie aktora z personą. Persona to wymyślony, szczegółowy portret użytkownika do projektowania UX; aktor to formalna rola w modelu wymagań.
Pojęcia powiązane: przypadek użycia, diagram UML, persona, interesariusz.