Crystal to rodzina lekkich metodyk zwinnych stworzona przez Alistaira Cockburna - jednego ze współautorów Manifestu Agile. Idea wyróżniająca: nie ma jednego procesu dobrego dla wszystkich projektów. „Ciężkość" metodyki dobiera się do wielkości zespołu i krytyczności tego, co budujemy - stąd warianty oznaczane kolorami: Crystal Clear (zespoły do ~8 osób), dalej Yellow, Orange, Red dla coraz większych przedsięwzięć.
Wspólne priorytety całej rodziny: ludzie i komunikacja ponad procesem, częste dostarczanie działającego produktu, „bezpieczeństwo osobiste" w zespole (można powiedzieć szefowi złą wiadomość bez konsekwencji), dostęp do realnych użytkowników oraz komunikacja osmotyczna - zespół siedzący razem chłonie wiedzę z rozmów wokół, bez formalnych spotkań.
W polskich firmach Crystal w czystej postaci spotyka się rzadko - rynek zdominował Scrum. Po co więc znać? Po pierwsze, pytania o metodyki zwinne poza Scrumem zdarzają się na rozmowach rekrutacyjnych. Po drugie, sama zasada skalowania procesu do projektu jest praktyczna i dziś: czteroosobowy zespół budujący pilotaż rejestracji online dla MediFlow nie potrzebuje pełnej korporacyjnej machiny - według logiki Crystal Clear wystarczy wspólny pokój (osmoza), wydania co kilka tygodni i regularny kontakt z prawdziwymi rejestratorkami i pacjentami. Ten sam zespół przy systemie dawkowania leków potrzebowałby już znacznie cięższego procesu, bo rośnie krytyczność błędu.
Dwie pomyłki: Crystal nie ma nic wspólnego z Crystal Reports (narzędziem raportowym SAP), a traktowanie go jak sztywnej procedury przeczy jego fundamentowi - metodykę się stroi, nie odtwarza.
Pojęcia powiązane: Agile, Scrum, Kanban, Manifest Agile.